10-06-2008, 12:39 AM
BALiSTiK KUMAS TiPLERi VE KOMPOZiSYONLARI
Balistik kumasların büyük çogunlugu, gevsek bezayagı dokuma kumaslardan üretilmektedir. Minimum
bükümlü multi-filament iplikler en iyi sonucu vermektedir. Gevsek dokuma konstrüksiyonu, balistik
giysiler için ideal olan hafif ve esnek bir kumas saglar. Ancak, gevsek dokumada merminin iplikler
arasından kayma ihtimali vardır. Ayrıca, belli bir oranda hacim de gereklidir çünkü balistik direnç toplam
alan yogunluguyla artmaktadır. Balistik korumanın iyi bir sekilde gerçeklestirilebilmesi için balistik
plakanın genellikle 5 ile 20 kat arasında birçok kumas katından imal edilmesi gerekmektedir. Sekil 1,
mermi ya da parçanın yakalandıgı noktada balistik paketin iç tabakasını göstermektedir. Kursun geçirmez
yelekte, her bir tabaka bagımsız olarak hareket edebilmelidir. Balistik plakaya belirli derecede esneklik
saglamak için, çizgi ya da kare kapitone seklinde dikilmelidir. Bu giyen kisinin egilmesine, dönmesine ve
kollarını hareket ettirmesine olanak tanımaktadır [2].
Sekil 1. Mermiyi durduran balistik plaka
Genel olarak bir balistik panel, katlar halinde balistik kumaslardan ve tasıyıcı olarak görev yapan bir
normal kumastan olusmaktadır. Bu tip bir kumas yapısına bir kursun çarptıgında yavaslatılmakta ve
çarpma enerjisi: kumas kinetik enerjisi, kumas uzama enerjisi, mermi deformasyon enerjisi ve sürtünme
ile açıga çıkan enerjiye dönüsmektedir. Balistik panelin darbe direnci, darbe bölgesinde enerji absorbe
edebilme yetenegine ve bu enerjiyi darbe bölgesinin dısına yayabilme özelliklerine baglıdır. Bu özellikler
ise; lif yogunlugu ve modülü, dokuma konstrüksiyonu, kumasın yüzey alanı, kumas katlarının sayısı,
kursunun sekli, kütlesi ve materyal özellikleri, darbe hızı ve ara yüzeysel sürtünme özelliklerinden
etkilenmektedirler [3]. Balistik dayanımın artırılması için kumas kat sayısı artırılabilir, ancak bu durumda
giysinin agırlıgı da artmaktadır [4]. Bir balistik tekstilin, balistik direncinin artırılması ve aynı zamanda
agırlıgının ve rijitliginin sabit tutulması ve hatta azaltılması için balistik panelin darbe etkisi altındaki
davranısının iyi bilinmesi gerekmektedir. Bunun anlasılabilmesi için ise, balistik panelin yapı elemanları
olan tek kat kumasın, ipligin ve liflerin darbe altındaki davranıslarının anlasılması büyük önem
tasımaktadır [3]. Özellikle lifler ve kumas yapısı, balistik tekstilin darbe direncini belirleyen temel
faktörlerdir [6].
Balistik kumasların büyük çogunlugu, gevsek bezayagı dokuma kumaslardan üretilmektedir. Minimum
bükümlü multi-filament iplikler en iyi sonucu vermektedir. Gevsek dokuma konstrüksiyonu, balistik
giysiler için ideal olan hafif ve esnek bir kumas saglar. Ancak, gevsek dokumada merminin iplikler
arasından kayma ihtimali vardır. Ayrıca, belli bir oranda hacim de gereklidir çünkü balistik direnç toplam
alan yogunluguyla artmaktadır. Balistik korumanın iyi bir sekilde gerçeklestirilebilmesi için balistik
plakanın genellikle 5 ile 20 kat arasında birçok kumas katından imal edilmesi gerekmektedir. Sekil 1,
mermi ya da parçanın yakalandıgı noktada balistik paketin iç tabakasını göstermektedir. Kursun geçirmez
yelekte, her bir tabaka bagımsız olarak hareket edebilmelidir. Balistik plakaya belirli derecede esneklik
saglamak için, çizgi ya da kare kapitone seklinde dikilmelidir. Bu giyen kisinin egilmesine, dönmesine ve
kollarını hareket ettirmesine olanak tanımaktadır [2].
Sekil 1. Mermiyi durduran balistik plaka
Genel olarak bir balistik panel, katlar halinde balistik kumaslardan ve tasıyıcı olarak görev yapan bir
normal kumastan olusmaktadır. Bu tip bir kumas yapısına bir kursun çarptıgında yavaslatılmakta ve
çarpma enerjisi: kumas kinetik enerjisi, kumas uzama enerjisi, mermi deformasyon enerjisi ve sürtünme
ile açıga çıkan enerjiye dönüsmektedir. Balistik panelin darbe direnci, darbe bölgesinde enerji absorbe
edebilme yetenegine ve bu enerjiyi darbe bölgesinin dısına yayabilme özelliklerine baglıdır. Bu özellikler
ise; lif yogunlugu ve modülü, dokuma konstrüksiyonu, kumasın yüzey alanı, kumas katlarının sayısı,
kursunun sekli, kütlesi ve materyal özellikleri, darbe hızı ve ara yüzeysel sürtünme özelliklerinden
etkilenmektedirler [3]. Balistik dayanımın artırılması için kumas kat sayısı artırılabilir, ancak bu durumda
giysinin agırlıgı da artmaktadır [4]. Bir balistik tekstilin, balistik direncinin artırılması ve aynı zamanda
agırlıgının ve rijitliginin sabit tutulması ve hatta azaltılması için balistik panelin darbe etkisi altındaki
davranısının iyi bilinmesi gerekmektedir. Bunun anlasılabilmesi için ise, balistik panelin yapı elemanları
olan tek kat kumasın, ipligin ve liflerin darbe altındaki davranıslarının anlasılması büyük önem
tasımaktadır [3]. Özellikle lifler ve kumas yapısı, balistik tekstilin darbe direncini belirleyen temel
faktörlerdir [6].