10-05-2008, 11:27 PM
İpek Liflerinin Ön Terbiyesi
İpek böceğinin koza yaparken salgıladığı salgının bir life dönüşmesiyle elde edilen bu lif çok enteresan bir yapıya sahiptir. Bir hayvansal lif olmasına rağmen mineral asitlerde çözünür.
İpek böceğinin salgısı aslında suda çözünebilen bir yapıya sahiptir. Fakat lifte bu salgı makromoleküller tarafından çevrelenmiştir. Makromoleküllerin ise H köprüsü oluşturarak suda çözünebilme yetenekleri kısıtlıdır. H köprüsü yapabilecek gruplar ise suyun içerisinde serbest durumda bulunduklarından dolayı lifler su içerisinde hidrolize uğrayıp çözünmezler.
Serisinin Uzaklaştırılması
Lif esası itibarı ile fibroin ve serisin denen2 kısımdan oluşur. Fibroin lifin esas kısmı , serisin ise lifin çevresini bir zırh gibi ören koruma tabakasıdır. Lifin çok hassas ve ince olmasından dolayı bu serisin maddesi lif kumaş elde edilirken uzaklaştırılmaz. Böylece dokuma ve diğer işlemlerde lif biraz daha mukavim bir yapı gösterir.
Serisin çözme işlemi genellikle sıcak sabun çözeltisi ile yapılmaktadır. Esasında sodyum karbonat ve sodyum bikarbonat karışımının sıcak çözeltisiyle de (pH 10 ) yapılabilir. Ancak bu şekilde işlem gören mamulün tutumu sabunlu suyla işlem görenden daha iyi değildir.
Bu işlemler için genellikle yeşil sabun kullanılmaktadır. bu hafif bir bazik özellik gösterir. Bu işlemin pH 9-10 da yapılması daha uygun sonuçlar vermektedir. Fakat bu değer kesinlikle 10.5 i geçmemelidir.
Ağartma
Serisini uzaklaştırılmış ipek lifleri genelde iyi bir beyazlığa sahiptir Bu nedenle ağartma sadece beyaz olarak kullanılacak ve açık tonlara boyanacak kumaşlara yapılır.
İndirgen ağartmada stabilize edilmiş hidrosülfit ürünlerin kullanılması yaygınlaşan bir çalışma şeklidir.
5-10 g/l stabilize hidrosülfit içeren flotteyle 60-70oC' da birkaç saat muamele edilir ve durulanır Ancak bu tamamen bir beyazlık sağlamaz iyi beyazlık istenen durumlarda önce yükseltgen , sonra indirgen bir ağartma tavsiye edilir. Yükseltgen ağartmada en çok kullanılan hidrojenperoksittir ipek lifleri yün liflerinden (ağartma koşullarına) biraz daha dayanıklı, pamuk liflerinden daha dayanlıksız olduğundan şartlar bu ikisinin arasında seçilmelidir. ph 9-10. temperatür 80-90o C’ dır.
Ağırlaştırma işlemi ( Şarj )
Serisinin uzaklaştırılması sonucu % 19-30 kadar bir ağırlık kaybı meydana gelir, işte bu alırlık kaybını telafi ederek. Zaten kısıtlı olan ipek lifi üretimini ekonomik hale getirmek açısından. İpekli mamullere ham halinden bile daha fazla bir ağırlık kazandırmak amacıyla geliştirilmiş olan işleme şarj veya ağırlaştırma denir.
Eğer şarj sonucu lifler serisinin çözülmeden önceki ağırlıklarına çıkarlarsa, buna pari şarj denir. Şarj sunucu ağırlık, ham mamulün ağırlığının altında kalırsa 'pari altı ham liflerin alırlığını aşarsa 'pari üstü' şarjdan söz edilir. buna göre 100 Kg gelen ipekli mamul serisini çözüldükten sonra 75 Kg geliyorsa ve şarj sonucu ağırlığı 95kg "a çıkarsa bu mamul %5 pari altı, 150 kg' a çıkarsa "%50 pari üstü şarj) görmüştür denilebilir.
İyi bir şarjın sağladığı yararlara karşılık, aşırı bir şarjında önemli sakıncaları vardır Aşırı şarj sonucu ipek mamulün güzel tulumu kaybolur ve fazla sertleşir bu nedenle uygulanabilecek maksimum şarj miktarları belirlenmiştir. Şifonlarda %10, krepdöşinlerde °/o30-40, marokenlerde %40-50 ve ipek satenlerde %60 pari üstü aşılmamalıdır.
Şarj sırasında kullanılan maddeler , liflerin içerisine nüfuz edip fibroin makromoleküllerine bağlandıklarından , liflerin bir miktar şişmesini sağlamaktadırlar.
İpek böceğinin koza yaparken salgıladığı salgının bir life dönüşmesiyle elde edilen bu lif çok enteresan bir yapıya sahiptir. Bir hayvansal lif olmasına rağmen mineral asitlerde çözünür.
İpek böceğinin salgısı aslında suda çözünebilen bir yapıya sahiptir. Fakat lifte bu salgı makromoleküller tarafından çevrelenmiştir. Makromoleküllerin ise H köprüsü oluşturarak suda çözünebilme yetenekleri kısıtlıdır. H köprüsü yapabilecek gruplar ise suyun içerisinde serbest durumda bulunduklarından dolayı lifler su içerisinde hidrolize uğrayıp çözünmezler.
Serisinin Uzaklaştırılması
Lif esası itibarı ile fibroin ve serisin denen2 kısımdan oluşur. Fibroin lifin esas kısmı , serisin ise lifin çevresini bir zırh gibi ören koruma tabakasıdır. Lifin çok hassas ve ince olmasından dolayı bu serisin maddesi lif kumaş elde edilirken uzaklaştırılmaz. Böylece dokuma ve diğer işlemlerde lif biraz daha mukavim bir yapı gösterir.
Serisin çözme işlemi genellikle sıcak sabun çözeltisi ile yapılmaktadır. Esasında sodyum karbonat ve sodyum bikarbonat karışımının sıcak çözeltisiyle de (pH 10 ) yapılabilir. Ancak bu şekilde işlem gören mamulün tutumu sabunlu suyla işlem görenden daha iyi değildir.
Bu işlemler için genellikle yeşil sabun kullanılmaktadır. bu hafif bir bazik özellik gösterir. Bu işlemin pH 9-10 da yapılması daha uygun sonuçlar vermektedir. Fakat bu değer kesinlikle 10.5 i geçmemelidir.
Ağartma
Serisini uzaklaştırılmış ipek lifleri genelde iyi bir beyazlığa sahiptir Bu nedenle ağartma sadece beyaz olarak kullanılacak ve açık tonlara boyanacak kumaşlara yapılır.
İndirgen ağartmada stabilize edilmiş hidrosülfit ürünlerin kullanılması yaygınlaşan bir çalışma şeklidir.
5-10 g/l stabilize hidrosülfit içeren flotteyle 60-70oC' da birkaç saat muamele edilir ve durulanır Ancak bu tamamen bir beyazlık sağlamaz iyi beyazlık istenen durumlarda önce yükseltgen , sonra indirgen bir ağartma tavsiye edilir. Yükseltgen ağartmada en çok kullanılan hidrojenperoksittir ipek lifleri yün liflerinden (ağartma koşullarına) biraz daha dayanıklı, pamuk liflerinden daha dayanlıksız olduğundan şartlar bu ikisinin arasında seçilmelidir. ph 9-10. temperatür 80-90o C’ dır.
Ağırlaştırma işlemi ( Şarj )
Serisinin uzaklaştırılması sonucu % 19-30 kadar bir ağırlık kaybı meydana gelir, işte bu alırlık kaybını telafi ederek. Zaten kısıtlı olan ipek lifi üretimini ekonomik hale getirmek açısından. İpekli mamullere ham halinden bile daha fazla bir ağırlık kazandırmak amacıyla geliştirilmiş olan işleme şarj veya ağırlaştırma denir.
Eğer şarj sonucu lifler serisinin çözülmeden önceki ağırlıklarına çıkarlarsa, buna pari şarj denir. Şarj sunucu ağırlık, ham mamulün ağırlığının altında kalırsa 'pari altı ham liflerin alırlığını aşarsa 'pari üstü' şarjdan söz edilir. buna göre 100 Kg gelen ipekli mamul serisini çözüldükten sonra 75 Kg geliyorsa ve şarj sonucu ağırlığı 95kg "a çıkarsa bu mamul %5 pari altı, 150 kg' a çıkarsa "%50 pari üstü şarj) görmüştür denilebilir.
İyi bir şarjın sağladığı yararlara karşılık, aşırı bir şarjında önemli sakıncaları vardır Aşırı şarj sonucu ipek mamulün güzel tulumu kaybolur ve fazla sertleşir bu nedenle uygulanabilecek maksimum şarj miktarları belirlenmiştir. Şifonlarda %10, krepdöşinlerde °/o30-40, marokenlerde %40-50 ve ipek satenlerde %60 pari üstü aşılmamalıdır.
Şarj sırasında kullanılan maddeler , liflerin içerisine nüfuz edip fibroin makromoleküllerine bağlandıklarından , liflerin bir miktar şişmesini sağlamaktadırlar.