11-01-2008, 11:49 AM
SU SERTLİĞİ VE TOPLAM SERTLİK TAYİNİ:
AMAÇeneyin amacı su sertliği ve toplam sertliğin tayin edilmesidir.
GENEL BİLGİLER:Fabrikalarda sular kazan ve işletme suyu olmak üzere iki çeşit su kullanılır.
Kazan suyu;gerek enerji kaynağı olarak gerekse ısıtmada kullanılan buharın eldesi için kullanılan sudur.Kazan suyunun saf olması gerekir.Kazan suyunda suya sertlik veren kalsiyum ve magnezyum iyonları mevcut ise, suya sertlik veren bu iyonlar kazanda kazan taşı oluşumuna neden olurlar.Kazan taşı hem ısı kaybına hem de kazan patlamalarına neden olur.Bu nedenle suya sertlik veren kalsiyum ve magnezyum iyonlarının uzaklaştırılması gerekir.Bunun için iyon tutucu kullanılır.
Kazan suyunda karbondioksit ve oksijen gazının bulunmaması gerekir.Bu gazların bulunması kazanda korozyona neden olur.Karbondioksitin korozyon etkisi oksijen gazına göre daha azdır.Karbondioksitin korozyon etkisini azaltmak için kazan besleme suyuna amonyak ilave edilir.Kazan suyunda oksijen bulunması çok tehlikelidir.Bu tehlike kazan sıcaklığının ve basıncının artmasıyla artar.Asidik ortamda demirin suda çözünmesi artar, demirin asidik ortamda suyla reaksiyona girdiğinde reaksiyon sonunda Fe(OH)2 ve H2 oluşur.sudaki O2 gazı Fe(OH)2 ve H2 ile reaksiyona girerek korozyona neden olur.Bu korozyonu önlemek için ortamı hafif alkali yapılması gerekir.Sudaki oksijen miktarının tespit edilmesi gerekir.
İşletme suyu;terbiye dairesinde kullanılan sudur.Bu suyun özellikleri mamülün kalitesi üzerinde önemli rol oynar.Her şeyden önce sudaki süspansiyonun karışımdan uzaklaştırılması gerekir.İşletme suyunda PH 6 ile 8 arasında olmalıdır.
Pamuklu mamullerin ağartılması sırasında kullanılan NaOH (kostik)’ın etkisiyle bir takım sabunlaşma reaksiyonları oluşur.Bu sabunlaşma reaksiyonları sonucu pamuğun bileşiminde bulunan vakslar yağ asitleri sodyum tuzlarına dönüşür.Eğer kullanılan su sert ise suda bulunan magnezyum ve kalsiyum iyonları yağ asidi ve sodyum tuzlarıyla birleşerek magnezyum ve kalsiyum tuzlarını oluşmasına neden olur.Bu olaya sabun kesilmesi denir.
Bu oluşan sert sabunların kumaştan çıkarmak için dispergir maddesi kullanılır.Birbiri içerisinde çözünmeyen katı-sıvı karışımlarına tekstilde dispersiyon denir.Dispersiyonu sağlayan yardımcı maddeye dispergatör denir.İletme suyunda demir, mangan,bakır gibi metallerin bulunmaması istenir.Çünkü bu metaller katolatik etki göstererek liflere zarar verir.
Suda çözünen bir boyarmadde ile yapılan boyama sırasında kullanılan su sert ise, suya sertlik veren kalsiyum ve magnezyum iyonları suda çözünen bu boyarmadde ile reaksiyona girerek suda çözünmeyen yeni bir bileşik haline dönüşürler.Bu nedenle suyun sert olması mamülün homojen boyanmamasına neden olur.
Yukarıda açıkladığımız bu sebeplerden dolayı kullanılacak suyun sert olmaması istenir.
Suda çözünmüş olarak bulunan toprak alkali metallerin meydana getirdiğe toplam sertlik denir.Suda geçici ve kalıcı olmak üzere iki türlü serliğe raslanır.Geçici sertlik suda çözünmüş olarak bulunan kalsiyum ve kalsiyum bikarbonat tuzlarının meydana getirdiği sertliktir. Isıtmakla giderilebilir.Kalıcı sertlik magnezyum ve kalsiyum bileşiklerinin meydana getirdiği sertliklerdir.
Dünyada şu sertlik birimleri kullanılmaktadır:
1 Alman sertlik derecesi:1L suda bulunan 10mgCaO
1 Fransız sertlik derecesi:1Lsuda bulunan10mgCaCO3
1İngiliz sertlik derecesi :1L suda bulunan 1mg CaO3
NUMUNE ALMAKeneyde numune olarak 25ml musluk suyu kullanılmıştır.
DENEYDE KULLANILAN MALZEMELER:
Alet olarak erlen, pipet,büret ve mezür ,sıvı çözelti olarak; indikatör, tampon çözelti ve EDTA kullanılmıştır.
DENEYİN YAPILIŞI:
Deney için musluktan mezür ile 25ml su kullanılmıştır.Bu su erlene boşaltılmıştır.Daha sonra pipet ile 0,5ml tampon çözelti alınmıştır.Buda erlende bulunan suyun içerisine konulmuştur.Karışımın rengi kırmızıya dönene kadar yeterli miktarda Erio-T belirteci konulmuştur.Daha sonra bu çözelti kırmızıdan maviye bir renk değişimi izleninceye kadar erlen hafif çalkalanarak içerisine damlalar halinde konulan EDTA ile titre edilmiştir.deneyde son olarak bürette harcanılan EDTA okunarak sarfiyat hesaplanmıştır.
SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Yapmış olduğumuz 4 deneyde alınan sonuçlar aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Yapılan deneyler
Sarfiyat
1.deney 7.5
2.deney
8.5
3.deney
9
4.deney
8
5.deney 8
6.deney 10
ORTALAMA
8.5
Toplam sertlik=100,08.FEDTA.VEDTA / Vsu
=100,08.0,01.8.5/25=0.34 bulunur.
FEDTA=EDTA formalı.
VEDTA=Sarfiyat ortalaması.
Vsu=Numune olarak kullandığımız çeşme suyunun hacmi.
1 ml ‘de 0,34mg ise
1000 ml ‘de 340mg ‘dır
Bulduğumuz bu değeri Fransız sertlik birimi cinsinden yapalım;
10mg 1FS ise
340mg 34FS’dir.
Aşağıda Fransız sertlik standart aralıkları verilmiştir.
8FS altındaki sular yumuşak,
8-16FS aralığında sular orta sert,
16-30FS aralığında sular sert,
30FS büyük ise sular çok serttir.
Sonuç Fransız sertlik birimi cinsinden bulmuş olduğumuz 34FS değeri standart Fransız aralıklarına göre çok serttir.Yani deneyini yaptığımız su çok serttir.
AMAÇeneyin amacı su sertliği ve toplam sertliğin tayin edilmesidir.
GENEL BİLGİLER:Fabrikalarda sular kazan ve işletme suyu olmak üzere iki çeşit su kullanılır.
Kazan suyu;gerek enerji kaynağı olarak gerekse ısıtmada kullanılan buharın eldesi için kullanılan sudur.Kazan suyunun saf olması gerekir.Kazan suyunda suya sertlik veren kalsiyum ve magnezyum iyonları mevcut ise, suya sertlik veren bu iyonlar kazanda kazan taşı oluşumuna neden olurlar.Kazan taşı hem ısı kaybına hem de kazan patlamalarına neden olur.Bu nedenle suya sertlik veren kalsiyum ve magnezyum iyonlarının uzaklaştırılması gerekir.Bunun için iyon tutucu kullanılır.
Kazan suyunda karbondioksit ve oksijen gazının bulunmaması gerekir.Bu gazların bulunması kazanda korozyona neden olur.Karbondioksitin korozyon etkisi oksijen gazına göre daha azdır.Karbondioksitin korozyon etkisini azaltmak için kazan besleme suyuna amonyak ilave edilir.Kazan suyunda oksijen bulunması çok tehlikelidir.Bu tehlike kazan sıcaklığının ve basıncının artmasıyla artar.Asidik ortamda demirin suda çözünmesi artar, demirin asidik ortamda suyla reaksiyona girdiğinde reaksiyon sonunda Fe(OH)2 ve H2 oluşur.sudaki O2 gazı Fe(OH)2 ve H2 ile reaksiyona girerek korozyona neden olur.Bu korozyonu önlemek için ortamı hafif alkali yapılması gerekir.Sudaki oksijen miktarının tespit edilmesi gerekir.
İşletme suyu;terbiye dairesinde kullanılan sudur.Bu suyun özellikleri mamülün kalitesi üzerinde önemli rol oynar.Her şeyden önce sudaki süspansiyonun karışımdan uzaklaştırılması gerekir.İşletme suyunda PH 6 ile 8 arasında olmalıdır.
Pamuklu mamullerin ağartılması sırasında kullanılan NaOH (kostik)’ın etkisiyle bir takım sabunlaşma reaksiyonları oluşur.Bu sabunlaşma reaksiyonları sonucu pamuğun bileşiminde bulunan vakslar yağ asitleri sodyum tuzlarına dönüşür.Eğer kullanılan su sert ise suda bulunan magnezyum ve kalsiyum iyonları yağ asidi ve sodyum tuzlarıyla birleşerek magnezyum ve kalsiyum tuzlarını oluşmasına neden olur.Bu olaya sabun kesilmesi denir.
Bu oluşan sert sabunların kumaştan çıkarmak için dispergir maddesi kullanılır.Birbiri içerisinde çözünmeyen katı-sıvı karışımlarına tekstilde dispersiyon denir.Dispersiyonu sağlayan yardımcı maddeye dispergatör denir.İletme suyunda demir, mangan,bakır gibi metallerin bulunmaması istenir.Çünkü bu metaller katolatik etki göstererek liflere zarar verir.
Suda çözünen bir boyarmadde ile yapılan boyama sırasında kullanılan su sert ise, suya sertlik veren kalsiyum ve magnezyum iyonları suda çözünen bu boyarmadde ile reaksiyona girerek suda çözünmeyen yeni bir bileşik haline dönüşürler.Bu nedenle suyun sert olması mamülün homojen boyanmamasına neden olur.
Yukarıda açıkladığımız bu sebeplerden dolayı kullanılacak suyun sert olmaması istenir.
Suda çözünmüş olarak bulunan toprak alkali metallerin meydana getirdiğe toplam sertlik denir.Suda geçici ve kalıcı olmak üzere iki türlü serliğe raslanır.Geçici sertlik suda çözünmüş olarak bulunan kalsiyum ve kalsiyum bikarbonat tuzlarının meydana getirdiği sertliktir. Isıtmakla giderilebilir.Kalıcı sertlik magnezyum ve kalsiyum bileşiklerinin meydana getirdiği sertliklerdir.
Dünyada şu sertlik birimleri kullanılmaktadır:
1 Alman sertlik derecesi:1L suda bulunan 10mgCaO
1 Fransız sertlik derecesi:1Lsuda bulunan10mgCaCO3
1İngiliz sertlik derecesi :1L suda bulunan 1mg CaO3
NUMUNE ALMAKeneyde numune olarak 25ml musluk suyu kullanılmıştır.
DENEYDE KULLANILAN MALZEMELER:
Alet olarak erlen, pipet,büret ve mezür ,sıvı çözelti olarak; indikatör, tampon çözelti ve EDTA kullanılmıştır.
DENEYİN YAPILIŞI:
Deney için musluktan mezür ile 25ml su kullanılmıştır.Bu su erlene boşaltılmıştır.Daha sonra pipet ile 0,5ml tampon çözelti alınmıştır.Buda erlende bulunan suyun içerisine konulmuştur.Karışımın rengi kırmızıya dönene kadar yeterli miktarda Erio-T belirteci konulmuştur.Daha sonra bu çözelti kırmızıdan maviye bir renk değişimi izleninceye kadar erlen hafif çalkalanarak içerisine damlalar halinde konulan EDTA ile titre edilmiştir.deneyde son olarak bürette harcanılan EDTA okunarak sarfiyat hesaplanmıştır.
SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ:
Yapmış olduğumuz 4 deneyde alınan sonuçlar aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Yapılan deneyler
Sarfiyat
1.deney 7.5
2.deney
8.5
3.deney
9
4.deney
8
5.deney 8
6.deney 10
ORTALAMA
8.5
Toplam sertlik=100,08.FEDTA.VEDTA / Vsu
=100,08.0,01.8.5/25=0.34 bulunur.
FEDTA=EDTA formalı.
VEDTA=Sarfiyat ortalaması.
Vsu=Numune olarak kullandığımız çeşme suyunun hacmi.
1 ml ‘de 0,34mg ise
1000 ml ‘de 340mg ‘dır
Bulduğumuz bu değeri Fransız sertlik birimi cinsinden yapalım;
10mg 1FS ise
340mg 34FS’dir.
Aşağıda Fransız sertlik standart aralıkları verilmiştir.
8FS altındaki sular yumuşak,
8-16FS aralığında sular orta sert,
16-30FS aralığında sular sert,
30FS büyük ise sular çok serttir.
Sonuç Fransız sertlik birimi cinsinden bulmuş olduğumuz 34FS değeri standart Fransız aralıklarına göre çok serttir.Yani deneyini yaptığımız su çok serttir.