11-01-2008, 11:41 AM
Liflerin Kalitatif Analizi
1.AMAÇ
Deneyin amacı tekstil materyalini hangi lif cinsinden yapıldığını anlamaktır. Lif karışımlarından yapılmış tekstil materyalinin kullanım olanaklarının artması nedeniyle karışımı oluşturan liflerin cinslerinin tayin edilmesi gerekir.
2.GENEL BİLGİLER
Tekstil malzemesinin hangi lif cinsinden yapıldığını anlamak için uygulama testler 5 ana grupta toplanır.
• Mikroskobik test
• Yakma Testi
• Boyama
• Kuru Destilasyon
• Kimyasal çözgenler içinde yapılan test
Liflerin morfoloji ve kimyasal yapılarındaki farklılıklar nedeniyle çeşitli çözgenler de ki çözünürlükleri farklılık göstermektedir. Bu özellikten faydalanarak liflerin cinslerini doğru saptayabilmek mümkündür.
Çözünme özelliklerinden faydalanarak lif özelliklerinin yapılmasında doğal ve rejenere lifler bir grupta, sentetik ve asetat liflerini diğer bir grupta incelemek daha iyi sonuç verir.
Kalitatif analiz: Bir maddenin hangi bileşenlerden (element, bileşik) meydana geldiğini bulmaya yarayan analiz dalına denir.
Kantitatif analiz: Bir maddeyi meydana getiren bileşenlerden her birinin ne oranda olduğunu bulmaya yarayan analiz dalına denir.
Numune olarak aldığımız lif karışımlarının kalitatif analizi için çeşitli kimyasal çözücülerle yapılan testler ve mikroskop testi uygulanmıştır.
3.DENEY NUMUNESİ
Hangi çeşit lif olduğunu öğrenmek istediğimiz 4 adet lif grubu alınmıştır.
4.DENEY DÜZENEĞİ
• Etüv
• Isıtıcı
• Beher-baget
• NaOH
• Formik Asit ve ZnCl2
• Deney Tüpü
• Maşa
5.DENEYİN YAPILIŞI
İlk önce lif örneklerine yakma testi yaparız. Bu testte liflerden küçük parçalar alınır ve yakılır. Çıkardıkları koku, yanma hızı ve bıraktığı küle bakarak lifin selülozik veya protein lifi olduğunu anlarız.
İkinci testimiz kuru destilasyon yöntemidir. Bu testte aldığımız numuneleri ayrı ayrı deney tüpünün içinde ısıtılır. Islatılmış turnusol kâğıdı deney tüpünün ağzına tutularak buharın asidik veya bazik karakterde olduğu belirlenir. Bu testte de ilk testte olduğu gibi lifin selülozik veya protein lifi olduğunu anlarız.
Üçüncü test yöntemi çeşitli kimyasal çözücülerle yapılacak testtir. Çeşitli kimyasal çözücülerle yapılacak test için deney tüpünün içerisine %5’lik NaOH konulmuştur. İlk numuneden bir parça alınarak içinde NaOH bulunan deney tünün içerisine yerleştirilmiştir. Tüp ısıtılarak çözelti içerisindeki lifin çözünüp çözünmediğine bakılmıştır. Daha sonra yeni bir deney tüpü içerisine Formik asit ve ZnCl2 karışımı konulmuştur. Tekrar dört numunenin ayrı ayrı bu karışımda çözünüp çözünmediğine bakılır.
Dördüncü testimiz ise mikroskop altında incelemedir. Liflerin kesitlerini incelemek üzere lifleri mikroskop altına alırız.
6.SONUÇLAR
1.) Yakma testi sonuçları:
1 numaralı lif: Çabuk yanıyor. Yanmış kâğıt kokusu çıkarır. Kül rengi gridir. Selüloz lifidir.
2 numaralı lif: Yavaş yandı yanık saç kokusu çıkardı. Protein lifidir.
3 numaralı lif: Yoğunluk fazla olduğundan fazla yanıyor. Kâğıt kokusu veriyor. Selüloz lifidir.
4 numaralı lif: Yavaş yanıyor. Yanık saç kokusu verir. Protein lifidir.
2.)Kuru destilasyon yöntemi:
1 numaralı lif: Kırmızı renk çıkar. Asidiktir. Selüloz lifidir
2 numaralı lif: Mavi renk çıkar. Baziktir. Protein lifidir.
3 numaralı lif: Kırmızı renk çıkar. Asidiktir. Selüloz lifidir
4 numaralı lif: Mavi renk çıkar. Baziktir. Protein lifidir.
3.)Kimyasal çözücülerde çözünme:
Bu işlemler sonucunda lif gruplarından çözünen ve çözünmeyenler aşağıda verilmiştir.
İlk basmakta %5’lik NaOH çözeltisiyle yapılan çözme işlemidir.
İkinci basamakta ise formik asit ve ZnCl2 çözeltisiyle yapılan çözme işlemidir.
Kimyasal çözücülerle yapılan testlerden sonra, bu testlerin sonuçlarından da faydalanarak, numunelerin hangi liflere ait olduklarını kesin olarak anlayabilmek için mikroskop testi yapılarak liflerin kesitleri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar aşağıda verilmiştir.
4.)Mikroskop testi:
1.numune: Yassı, bükümlü ve şerit şeklindedir.
2.numune: Yüzeyi pulcuklu ve enine izler bulunmaktadır.
3.numune: Belirgin enine izler ve çatlaklar vardır.
4.numune: Pürüzsüz, şeffaf ve uzunlamasına belirgin çizgileri olmayan şekildedir.
Yapılan deneyler sonucunda;
1.numune: İpek
2.numune: Yün
3.numune: Pamuk
4.numune: Keten
1.AMAÇ
Deneyin amacı tekstil materyalini hangi lif cinsinden yapıldığını anlamaktır. Lif karışımlarından yapılmış tekstil materyalinin kullanım olanaklarının artması nedeniyle karışımı oluşturan liflerin cinslerinin tayin edilmesi gerekir.
2.GENEL BİLGİLER
Tekstil malzemesinin hangi lif cinsinden yapıldığını anlamak için uygulama testler 5 ana grupta toplanır.
• Mikroskobik test
• Yakma Testi
• Boyama
• Kuru Destilasyon
• Kimyasal çözgenler içinde yapılan test
Liflerin morfoloji ve kimyasal yapılarındaki farklılıklar nedeniyle çeşitli çözgenler de ki çözünürlükleri farklılık göstermektedir. Bu özellikten faydalanarak liflerin cinslerini doğru saptayabilmek mümkündür.
Çözünme özelliklerinden faydalanarak lif özelliklerinin yapılmasında doğal ve rejenere lifler bir grupta, sentetik ve asetat liflerini diğer bir grupta incelemek daha iyi sonuç verir.
Kalitatif analiz: Bir maddenin hangi bileşenlerden (element, bileşik) meydana geldiğini bulmaya yarayan analiz dalına denir.
Kantitatif analiz: Bir maddeyi meydana getiren bileşenlerden her birinin ne oranda olduğunu bulmaya yarayan analiz dalına denir.
Numune olarak aldığımız lif karışımlarının kalitatif analizi için çeşitli kimyasal çözücülerle yapılan testler ve mikroskop testi uygulanmıştır.
3.DENEY NUMUNESİ
Hangi çeşit lif olduğunu öğrenmek istediğimiz 4 adet lif grubu alınmıştır.
4.DENEY DÜZENEĞİ
• Etüv
• Isıtıcı
• Beher-baget
• NaOH
• Formik Asit ve ZnCl2
• Deney Tüpü
• Maşa
5.DENEYİN YAPILIŞI
İlk önce lif örneklerine yakma testi yaparız. Bu testte liflerden küçük parçalar alınır ve yakılır. Çıkardıkları koku, yanma hızı ve bıraktığı küle bakarak lifin selülozik veya protein lifi olduğunu anlarız.
İkinci testimiz kuru destilasyon yöntemidir. Bu testte aldığımız numuneleri ayrı ayrı deney tüpünün içinde ısıtılır. Islatılmış turnusol kâğıdı deney tüpünün ağzına tutularak buharın asidik veya bazik karakterde olduğu belirlenir. Bu testte de ilk testte olduğu gibi lifin selülozik veya protein lifi olduğunu anlarız.
Üçüncü test yöntemi çeşitli kimyasal çözücülerle yapılacak testtir. Çeşitli kimyasal çözücülerle yapılacak test için deney tüpünün içerisine %5’lik NaOH konulmuştur. İlk numuneden bir parça alınarak içinde NaOH bulunan deney tünün içerisine yerleştirilmiştir. Tüp ısıtılarak çözelti içerisindeki lifin çözünüp çözünmediğine bakılmıştır. Daha sonra yeni bir deney tüpü içerisine Formik asit ve ZnCl2 karışımı konulmuştur. Tekrar dört numunenin ayrı ayrı bu karışımda çözünüp çözünmediğine bakılır.
Dördüncü testimiz ise mikroskop altında incelemedir. Liflerin kesitlerini incelemek üzere lifleri mikroskop altına alırız.
6.SONUÇLAR
1.) Yakma testi sonuçları:
1 numaralı lif: Çabuk yanıyor. Yanmış kâğıt kokusu çıkarır. Kül rengi gridir. Selüloz lifidir.
2 numaralı lif: Yavaş yandı yanık saç kokusu çıkardı. Protein lifidir.
3 numaralı lif: Yoğunluk fazla olduğundan fazla yanıyor. Kâğıt kokusu veriyor. Selüloz lifidir.
4 numaralı lif: Yavaş yanıyor. Yanık saç kokusu verir. Protein lifidir.
2.)Kuru destilasyon yöntemi:
1 numaralı lif: Kırmızı renk çıkar. Asidiktir. Selüloz lifidir
2 numaralı lif: Mavi renk çıkar. Baziktir. Protein lifidir.
3 numaralı lif: Kırmızı renk çıkar. Asidiktir. Selüloz lifidir
4 numaralı lif: Mavi renk çıkar. Baziktir. Protein lifidir.
3.)Kimyasal çözücülerde çözünme:
Bu işlemler sonucunda lif gruplarından çözünen ve çözünmeyenler aşağıda verilmiştir.
İlk basmakta %5’lik NaOH çözeltisiyle yapılan çözme işlemidir.
İkinci basamakta ise formik asit ve ZnCl2 çözeltisiyle yapılan çözme işlemidir.
Kimyasal çözücülerle yapılan testlerden sonra, bu testlerin sonuçlarından da faydalanarak, numunelerin hangi liflere ait olduklarını kesin olarak anlayabilmek için mikroskop testi yapılarak liflerin kesitleri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar aşağıda verilmiştir.
4.)Mikroskop testi:
1.numune: Yassı, bükümlü ve şerit şeklindedir.
2.numune: Yüzeyi pulcuklu ve enine izler bulunmaktadır.
3.numune: Belirgin enine izler ve çatlaklar vardır.
4.numune: Pürüzsüz, şeffaf ve uzunlamasına belirgin çizgileri olmayan şekildedir.
Yapılan deneyler sonucunda;
1.numune: İpek
2.numune: Yün
3.numune: Pamuk
4.numune: Keten