11-01-2008, 10:56 AM
BOYALI VE BASKILI TEKSTİL MAMÜLLERİ İÇİN HİPOKLORİTLE BEYAZLATMAYA KARŞI RENK HASLIĞI TAYİNİ DENEY RAPORU
GİRİŞ
Deneyin uygulamasında Ts 473 “Boyalı ve baskılı tekstil mamülleri için renk haslığı metotları kuru temizlemeye karşı renk haslığı tayin metodu “ adlı standart ele alınmıştır.
Boyalı ve Baskılı tekstil mamüllerinin hipokloritle beyazlatmaya karşı renk haslığı tayini deneyi numunelerin yüzey kontrolü esasına dayanır. Boyalı ve baskılı tekstil mamüllerinin kalite kontrolleri malzeme kontrol yöntemlerinden, yüzey kontrolü ile denetlenir. Deneyde ,boyalı ve baskılı tekstil mamüllerinin , beyazlatmada kullanılan sodyum, kalsiyum ya da lityum hipoklorit gibi beyazlatma çözeltileri ile işleme sokulması ve ardından numunelerdeki renk değişiminin gri skala ile değerlendirilmesi oluşturur.
Üretilen her tipte boyalı ve baskılı tekstil mamülü için hipokloritle Beyazlatmaya karşı renk haslığı tayini deneyi uygulanabilir.
AMAÇ
Deneyin amacı,boyalı ve baskılı tekstil mamüllerinin (kumaş, iplik ve elyaf) hipokloritle beyazlatmaya karşı renk haslıklarının tayinidir.
DENEY DÜZENEĞİ
Deneyde kullanılan cihaz ve reaktifler aşağıda verilmiştir.
Cihazlar ve Malzemeler
• Ağzı kapalı cam veya porselen kap
• 1000 ml7lik beher
• Saat camı
• PH metre kağıdı
• Gri skala
Reaktifler
Deneyde reaktif olarak ,
• Sodyum hipoklorit çözeltisi (litresinde 2 gram aktif klor içeren )
• Sodyum karbonat
• Hidrojen peroksit %30 ‘luk çözeltisi
• Sabun çözeltisi
DENEY NUMUNELERİNİN HAZIRLANIŞI
Deneyin uygulamasında boyalı ve baskılı tekstil mamüllerinden (kumaş, iplik ve elyaf ) 10x 4 cm ebadında 4 numune hazırlanır.
Numune kumaş ise ; Kumaştan 10x 4 cm ebadında kesilerek hazırlanır.
Numune iplik ise; İplikler elle örülerek 10x4 cm ebadında kumaş haline getirilerek veya ipliklerin paralel olarak yan yana getirilmesi ile 10 cm uzunluğunda 0.5 cm çapında fitil yapılarak ,ipliklerin iki ucu bağlanmak suretiyle hazırlanır.
Numune Elyaf ise, Elyaf taranır ve yeterince sıkıştırılarak 10x4 cm ebadında vatka yapılır. Liflerin dağılmaması için hipoklorit çözeltisinin etkisini azaltmayacak bir kumaş parçasına dikilerek hazırlanır.
Biz deney için numune olarak bir ana numune kumaştan 4 alt numune aldık . Deneyi bu numuneler için uyguladık.Aldığımız numunelerin toplam ağırlıkları 5.6 g dır.
DENEYİN YAPILIŞI
Deney numunelerinin su itici bitim işlemi görüp görmediğine göre iki tipte uygulanır.
Su itici terbiye işlemi; Tekstil mamülünün (kumaş, İplik ve elyaf) yüzeyinde , su itici terbiye kimyasalları ile çok ince bir hidrofob tabaka oluşturularak , tekstil mamülünün su geçirmezliğinin sağlanmasıdır. Tekstil mamülü kumaş ise su itici terbiye işlemi görüp görmediği musluk suyu altına tutularak akan suyun kumaş yapısından geçip geçmediğine bakılmak sureti ile belirlenir. Eğer su geçiyorsa ,su iticilik terbiye işlemi görmemiştir. Su geçirmiyorsa ,su iticilik terbiye işlemi görmüştür denilir. Numunenin ,bitim işlemi görüp görmemesine göre deneyin uygulanışı ayrı ayrı gösterilmiştir.
Deney numuneleri Su itici Terbiye İşlemi Görmüş ise;
Deneyin uygulanması için ilk önce reaktifler hazırlanır. Aşağıda reaktiflerin hazırlanışı verilmiştir.
Sabun çözeltisi;5 g sıvı sabun 995 saf su içerisinde çözülür.
Sodyum hipoklorit banyosu 8beyazlatma çözeltisi); 1 g deney numunesi için 50’ ml sodyum hipokloritin 1000 ml ‘lik behere alınması suretiyle hazırlanır. Deney numuneleri toplu olarak tartılır ve tartıma göre tüm numuneler için hipoklorit banyosu hazırlanır.
Hazırlanan sodyum hipoklorit banyosunun pH’sı pH metre kağıdı ile veya pH metre cihazı ile ölçülür ve pH ‘sı 11 olana kadar sodyum karbonat ilave edilir.Biz pH ‘ı 11 ‘e eşitlemek için çözelti içine asetik asit ilave ettik.
Hidrojen peroksit çözeltisi ; Direkt olarak kullanılır.Yine 1 g deney numunesi için 50 ml % 30 ‘luk hidrojen peroksit çözeltisinin 1000 ml ‘lik behere alınması suretiyle hazırlanır.
Deneyde kullanılacak reaktifler hazırlandıktan sonra deneye aşağıdaki gibi devam edilir.
a)Deney numuneleri , sabun çözeltisi içerisinde 25-35 derecede 15 dakika süreyle bekletilir.
b)15 dakika sonunda deney numuneleri sabun çözeltisinden çıkarılır.
c)Sabun çözeltisi içerisinden çıkarılan deney numuneleri hemen 20 derecedeki sodyum hipoklorit banyosuna alınır ve beherin ağzı saat camıyla kapatılır. Beher 1içerisindeki deney numuneleri güneş ışığından etkilenmeyecek şekilde 60 dakika bekletilir.
d)Süre sonunda deney numuneleri soğuk musluk suyu ile iyice çalkalanır ve Hidrojen peroksit çözeltisi içerisine alınır. Deney numuneleri hidrojen peroksit çözeltisi içerisinde oda sıcaklığında 10 dakika karıştırılır.
e)10 dakika karıştırma işlemi sonunda deney numuneleri soğuk musluk suyu ile iyice çalkalanır, durulanır. Suyun fazlası giderilir ve etüvde 60 dereceyi geçmeyen bir sıcaklıkta kurutulur.
f) Numuneler üzerindeki renk değişmesi (solması) gri skala ile değerlendirilerek haslık tespit edilir.
Deney Numuneleri Su İtici Terbiye İşlemi Görmemiş İse;
Deney uygulamasında kullanılacak reaktifler sodyum hipoklorit, hidrojen peroksit “deney numuneleri su itici terbiye işlemi Görmüş ise “ bölümündeki gibi hazırlanır.
Deneyin uygulumu şekli aşağıda verilmiştir.
a) Oda sıcaklığında deney numuneleri damıtık su ile 15 dakika süreyle ıslatılır.
b) 15 dakikalık süre sonunda deney numuneleri saf sudan çıkarılır.
c) Saf su çözeltisi içerisinden çıkarılan deney numuneleri hemen 20 derecedeki sodyum hipoklorit banyosuna alınır ve beherin ağzı saat camıyla kapatılır. Beher içerisindeki deney numuneleri güneş ışığından etkilenmeyecek şekilde 60 dakika bekletilir.
d) Süre sonunda deney numuneleri soğuk musluk suyu ile iyice çalkalanır ve hidrojen peroksit çözeltisi içerisine alınır. Deney numuneleri hidrojen peroksit çözeltisi içerisinde oda sıcaklığında 10 dakika karıştırılır.
e) 10 dakika karıştırma işlemi sonunda deney numuneleri soğuk musluk suyu ile iyice durulanır. Suyun fazlası giderilir ve etüvde 60 dereceyi geçmeyecek bir sıcaklıkta kurutulur.
f) Numuneler üzerindeki renk değişmesi (solması) gri skala ile değerlendirilerek haslık değeri tespit edilir.
SONUÇLAR VE DEĞERLENDİRME
Deneyde tek bir ana numuneden 4 farklı alt numune alınarak sonuçlar bulunmuştur.Aldığımız numune su iticilik apresi görmüştür. Deney ‘Su iticilik terbiye işlemi görmüş ise’ deki gibi yapılmıştır.
Alt Numune Hipokloritle Beyazlatmaya Karşı Renk Haslık Değeri
1 4
2 ¾
3 4
4 4
Sonuç olarak kumaşın hipokloritle beyazlatmaya karşı renk haslığı 4 çıkmıştır. Bu da gayet iyi bir değerdir.
GİRİŞ
Deneyin uygulamasında Ts 473 “Boyalı ve baskılı tekstil mamülleri için renk haslığı metotları kuru temizlemeye karşı renk haslığı tayin metodu “ adlı standart ele alınmıştır.
Boyalı ve Baskılı tekstil mamüllerinin hipokloritle beyazlatmaya karşı renk haslığı tayini deneyi numunelerin yüzey kontrolü esasına dayanır. Boyalı ve baskılı tekstil mamüllerinin kalite kontrolleri malzeme kontrol yöntemlerinden, yüzey kontrolü ile denetlenir. Deneyde ,boyalı ve baskılı tekstil mamüllerinin , beyazlatmada kullanılan sodyum, kalsiyum ya da lityum hipoklorit gibi beyazlatma çözeltileri ile işleme sokulması ve ardından numunelerdeki renk değişiminin gri skala ile değerlendirilmesi oluşturur.
Üretilen her tipte boyalı ve baskılı tekstil mamülü için hipokloritle Beyazlatmaya karşı renk haslığı tayini deneyi uygulanabilir.
AMAÇ
Deneyin amacı,boyalı ve baskılı tekstil mamüllerinin (kumaş, iplik ve elyaf) hipokloritle beyazlatmaya karşı renk haslıklarının tayinidir.
DENEY DÜZENEĞİ
Deneyde kullanılan cihaz ve reaktifler aşağıda verilmiştir.
Cihazlar ve Malzemeler
• Ağzı kapalı cam veya porselen kap
• 1000 ml7lik beher
• Saat camı
• PH metre kağıdı
• Gri skala
Reaktifler
Deneyde reaktif olarak ,
• Sodyum hipoklorit çözeltisi (litresinde 2 gram aktif klor içeren )
• Sodyum karbonat
• Hidrojen peroksit %30 ‘luk çözeltisi
• Sabun çözeltisi
DENEY NUMUNELERİNİN HAZIRLANIŞI
Deneyin uygulamasında boyalı ve baskılı tekstil mamüllerinden (kumaş, iplik ve elyaf ) 10x 4 cm ebadında 4 numune hazırlanır.
Numune kumaş ise ; Kumaştan 10x 4 cm ebadında kesilerek hazırlanır.
Numune iplik ise; İplikler elle örülerek 10x4 cm ebadında kumaş haline getirilerek veya ipliklerin paralel olarak yan yana getirilmesi ile 10 cm uzunluğunda 0.5 cm çapında fitil yapılarak ,ipliklerin iki ucu bağlanmak suretiyle hazırlanır.
Numune Elyaf ise, Elyaf taranır ve yeterince sıkıştırılarak 10x4 cm ebadında vatka yapılır. Liflerin dağılmaması için hipoklorit çözeltisinin etkisini azaltmayacak bir kumaş parçasına dikilerek hazırlanır.
Biz deney için numune olarak bir ana numune kumaştan 4 alt numune aldık . Deneyi bu numuneler için uyguladık.Aldığımız numunelerin toplam ağırlıkları 5.6 g dır.
DENEYİN YAPILIŞI
Deney numunelerinin su itici bitim işlemi görüp görmediğine göre iki tipte uygulanır.
Su itici terbiye işlemi; Tekstil mamülünün (kumaş, İplik ve elyaf) yüzeyinde , su itici terbiye kimyasalları ile çok ince bir hidrofob tabaka oluşturularak , tekstil mamülünün su geçirmezliğinin sağlanmasıdır. Tekstil mamülü kumaş ise su itici terbiye işlemi görüp görmediği musluk suyu altına tutularak akan suyun kumaş yapısından geçip geçmediğine bakılmak sureti ile belirlenir. Eğer su geçiyorsa ,su iticilik terbiye işlemi görmemiştir. Su geçirmiyorsa ,su iticilik terbiye işlemi görmüştür denilir. Numunenin ,bitim işlemi görüp görmemesine göre deneyin uygulanışı ayrı ayrı gösterilmiştir.
Deney numuneleri Su itici Terbiye İşlemi Görmüş ise;
Deneyin uygulanması için ilk önce reaktifler hazırlanır. Aşağıda reaktiflerin hazırlanışı verilmiştir.
Sabun çözeltisi;5 g sıvı sabun 995 saf su içerisinde çözülür.
Sodyum hipoklorit banyosu 8beyazlatma çözeltisi); 1 g deney numunesi için 50’ ml sodyum hipokloritin 1000 ml ‘lik behere alınması suretiyle hazırlanır. Deney numuneleri toplu olarak tartılır ve tartıma göre tüm numuneler için hipoklorit banyosu hazırlanır.
Hazırlanan sodyum hipoklorit banyosunun pH’sı pH metre kağıdı ile veya pH metre cihazı ile ölçülür ve pH ‘sı 11 olana kadar sodyum karbonat ilave edilir.Biz pH ‘ı 11 ‘e eşitlemek için çözelti içine asetik asit ilave ettik.
Hidrojen peroksit çözeltisi ; Direkt olarak kullanılır.Yine 1 g deney numunesi için 50 ml % 30 ‘luk hidrojen peroksit çözeltisinin 1000 ml ‘lik behere alınması suretiyle hazırlanır.
Deneyde kullanılacak reaktifler hazırlandıktan sonra deneye aşağıdaki gibi devam edilir.
a)Deney numuneleri , sabun çözeltisi içerisinde 25-35 derecede 15 dakika süreyle bekletilir.
b)15 dakika sonunda deney numuneleri sabun çözeltisinden çıkarılır.
c)Sabun çözeltisi içerisinden çıkarılan deney numuneleri hemen 20 derecedeki sodyum hipoklorit banyosuna alınır ve beherin ağzı saat camıyla kapatılır. Beher 1içerisindeki deney numuneleri güneş ışığından etkilenmeyecek şekilde 60 dakika bekletilir.
d)Süre sonunda deney numuneleri soğuk musluk suyu ile iyice çalkalanır ve Hidrojen peroksit çözeltisi içerisine alınır. Deney numuneleri hidrojen peroksit çözeltisi içerisinde oda sıcaklığında 10 dakika karıştırılır.
e)10 dakika karıştırma işlemi sonunda deney numuneleri soğuk musluk suyu ile iyice çalkalanır, durulanır. Suyun fazlası giderilir ve etüvde 60 dereceyi geçmeyen bir sıcaklıkta kurutulur.
f) Numuneler üzerindeki renk değişmesi (solması) gri skala ile değerlendirilerek haslık tespit edilir.
Deney Numuneleri Su İtici Terbiye İşlemi Görmemiş İse;
Deney uygulamasında kullanılacak reaktifler sodyum hipoklorit, hidrojen peroksit “deney numuneleri su itici terbiye işlemi Görmüş ise “ bölümündeki gibi hazırlanır.
Deneyin uygulumu şekli aşağıda verilmiştir.
a) Oda sıcaklığında deney numuneleri damıtık su ile 15 dakika süreyle ıslatılır.
b) 15 dakikalık süre sonunda deney numuneleri saf sudan çıkarılır.
c) Saf su çözeltisi içerisinden çıkarılan deney numuneleri hemen 20 derecedeki sodyum hipoklorit banyosuna alınır ve beherin ağzı saat camıyla kapatılır. Beher içerisindeki deney numuneleri güneş ışığından etkilenmeyecek şekilde 60 dakika bekletilir.
d) Süre sonunda deney numuneleri soğuk musluk suyu ile iyice çalkalanır ve hidrojen peroksit çözeltisi içerisine alınır. Deney numuneleri hidrojen peroksit çözeltisi içerisinde oda sıcaklığında 10 dakika karıştırılır.
e) 10 dakika karıştırma işlemi sonunda deney numuneleri soğuk musluk suyu ile iyice durulanır. Suyun fazlası giderilir ve etüvde 60 dereceyi geçmeyecek bir sıcaklıkta kurutulur.
f) Numuneler üzerindeki renk değişmesi (solması) gri skala ile değerlendirilerek haslık değeri tespit edilir.
SONUÇLAR VE DEĞERLENDİRME
Deneyde tek bir ana numuneden 4 farklı alt numune alınarak sonuçlar bulunmuştur.Aldığımız numune su iticilik apresi görmüştür. Deney ‘Su iticilik terbiye işlemi görmüş ise’ deki gibi yapılmıştır.
Alt Numune Hipokloritle Beyazlatmaya Karşı Renk Haslık Değeri
1 4
2 ¾
3 4
4 4
Sonuç olarak kumaşın hipokloritle beyazlatmaya karşı renk haslığı 4 çıkmıştır. Bu da gayet iyi bir değerdir.